Creativiteit

Een paperclip is bedoeld om papier bij elkaar te houden. Maar leg hem voor iemand neer en vraag wat je er nog meer mee kunt doen. Ineens kan het een haakje worden, een klein gereedschap, onderdeel van een kunstwerk of het begin van een uitvinding.

Het voorwerp verandert niet.

Wat verandert, is de manier waarop je ernaar kijkt.

Daar begint creativiteit vaak: niet bij het maken van iets spectaculairs, maar bij het vermogen om het bekende anders te bekijken. Je ziet een verbinding die je eerder niet zag, stelt een andere vraag of ontdekt een mogelijkheid waar eerst alleen een beperking leek te bestaan.

1. Wat is creativiteit?

Creativiteit is het vermogen om ideeën, oplossingen of verbindingen te ontwikkelen die zowel nieuw als bruikbaar of betekenisvol zijn.

Dat maakt creativiteit veel breder dan kunst.

Je gebruikt creativiteit wanneer je een verhaal schrijft of muziek maakt, maar ook wanneer je een probleem op je werk anders oplost, een gerecht maakt met wat nog in de koelkast ligt of een slimme manier bedenkt om je dag anders in te delen.

Creativiteit zit daarmee niet alleen in wat je maakt.

Ze zit ook in hoe je denkt.

Je neemt bestaande kennis, ervaringen en ideeën en probeert daar nieuwe verbindingen tussen te ontdekken.

2. Hoe ontstaat een creatief idee?

Een idee lijkt soms plotseling uit het niets te verschijnen.

Je staat onder de douche, wandelt door het bos of zit in de trein en ineens is daar een oplossing.

Toch betekent dat niet dat er daarvoor niets gebeurde.

Creatief denken kan voortbouwen op informatie en ervaringen die al in je geheugen aanwezig zijn. Je brein kan verbanden leggen tussen elementen die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken hebben.

Een fotograaf ziet bijvoorbeeld een bijzondere compositie doordat licht, omgeving en eerdere ervaringen samenkomen. Een ondernemer herkent een probleem en verbindt het met een oplossing uit een totaal andere sector.

Het nieuwe ontstaat vaak uit een onverwachte combinatie van wat er al was.

3. Waarom verbeeldingskracht belangrijk is voor creativiteit

Om iets nieuws te bedenken, moet je tijdelijk voorbij kunnen gaan aan wat er al bestaat.

Daar komt verbeeldingskracht in beeld.

Verbeeldingskracht geeft je de mogelijkheid om in gedachten alternatieven te onderzoeken. Creativiteit gebruikt die ruimte om nieuwe verbindingen te maken.

Stel dat een café weinig bezoekers trekt.

Je kunt alleen vragen:

Hoe krijgen we meer klanten?

Maar je kunt ook vragen:

Wat als dit geen café was?

Misschien ontstaat dan het idee voor een werkplek, een kleine bibliotheek, een podium, een ontmoetingsplek of een combinatie daarvan.

De werkelijkheid is nog dezelfde.

Je hebt alleen de grenzen van de oorspronkelijke vraag verschoven.

4. Creativiteit begint vaak met een betere vraag

Wanneer je steeds dezelfde vraag stelt, kom je gemakkelijk bij dezelfde antwoorden uit.

Creatief denken vraagt daarom soms niet om een beter antwoord, maar om een andere vraag.

In plaats van:

Waarom lukt dit niet?

kun je vragen:

Wat zou dit gemakkelijker maken?

In plaats van:

Hoe doen anderen dit?

kun je onderzoeken:

Hoe zou ik het aanpakken als deze oplossing nog niet bestond?

Een goede vraag opent mentale ruimte.

Dat maakt nieuwsgierigheid belangrijk voor creativiteit. Wie nieuwsgierig blijft, neemt minder snel genoegen met het eerste antwoord.

5. Creativiteit en bewust creëren

Binnen DreamMind krijgt creativiteit een bijzondere betekenis.

Wanneer je bewust vorm wilt geven aan je toekomst, is het niet voldoende om alleen te weten waar je nu staat. Je moet ook alternatieven kunnen bedenken.

Misschien wil je ander werk, een project beginnen of iets in je leven veranderen.

Je hoeft dan niet onmiddellijk hét juiste antwoord te vinden.

Je kunt eerst mogelijkheden creëren.

Wat zou je kunnen proberen? Welke andere route bestaat er? Welke kennis kun je combineren? Met wie zou je kunnen samenwerken?

Bewust creëren begint daarmee niet alleen met kiezen.

Soms begint het met méér creëren om uit te kunnen kiezen.

6. Wat houdt creativiteit tegen?

Een van de grootste obstakels voor creativiteit is te vroeg beoordelen.

Je krijgt een idee en denkt vrijwel onmiddellijk:

Dat werkt toch niet.

Dat is vreemd.

Dat kan ik niet.

Daar zit niemand op te wachten.

Misschien klopt die kritiek uiteindelijk. Maar wanneer ieder idee wordt beoordeeld voordat het de kans krijgt zich te ontwikkelen, blijft weinig ruimte over voor ontdekking.

Daarom kan het nuttig zijn om bedenken en beoordelen tijdelijk van elkaar te scheiden.

Eerst mogelijkheden verzamelen.

Daarna onderzoeken welke bruikbaar zijn.

Creativiteit vraagt vrijheid om te verkennen én kritisch denken om uiteindelijk te kiezen.

7. Is iedereen creatief?

Creativiteit wordt vaak gezien als een talent dat sommige mensen wel hebben en anderen niet.

Dat beeld is te beperkt.

Mensen verschillen natuurlijk in ervaring, interesses, vaardigheden en creatieve voorkeuren. Maar creatief denken komt in veel gewone situaties voor.

Iedere keer dat je improviseert, een alternatief bedenkt, iets combineert of een probleem vanuit een andere hoek bekijkt, gebruik je creatieve vermogens.

De interessante vraag is daarom misschien niet:

• Ben ik creatief?

Maar:

• Wanneer geef ik mezelf ruimte om creatief te denken?

Dat maakt creativiteit minder tot een identiteit en meer tot iets wat je bewust kunt gebruiken.

8. Hoe kun je creativiteit stimuleren?

Begin niet met de opdracht om één geweldig idee te bedenken.

Maak de opdracht kleiner en speelser.

Neem een probleem en schrijf tien mogelijke oplossingen op.

De eerste paar zullen waarschijnlijk voorspelbaar zijn. Ga toch door.

Sta ook vreemde, onpraktische of overdreven ideeën toe.

Vraag vervolgens:

• Wat als geld geen beperking was?
• Wat als ik maar één dag had?
• Hoe zou een kind dit oplossen?
• Wat kan ik combineren dat normaal niet bij elkaar hoort?
• Wat gebeurt er als ik precies het tegenovergestelde probeer?

Kijk daarna opnieuw naar je ideeën.

Niet ieder idee hoeft goed te zijn. Een onmogelijk idee kan je juist op het spoor brengen van een bruikbare variant.

Creativiteit vraagt niet dat je voortdurend briljante ideeën hebt.

Ze vraagt dat je jezelf toestaat om ideeën te onderzoeken voordat je weet waar ze naartoe leiden.

9. Tenslotte

Creativiteit begint zelden met zekerheid.

Ze begint eerder met nieuwsgierigheid.

Met iemand die naar iets bekends kijkt en zich afvraagt of het ook anders kan.

Daar raakt creativiteit de kern van DreamMind.

Verbeeldingskracht maakt het mogelijk om voorbij het bestaande te kijken. Creativiteit helpt om daar nieuwe verbindingen en ideeën te ontdekken. Visualisatie kan een gekozen mogelijkheid vervolgens concreter maken. Intentie en handelen bepalen wat je ermee doet.

Dat samenspel vormt een belangrijk onderdeel van Droomkracht.

Niet omdat ieder idee werkelijkheid kan worden, maar omdat iedere verandering eerst een mogelijkheid nodig heeft voordat je haar kunt onderzoeken.

Misschien hoef je daarom vandaag niet meteen het perfecte antwoord te vinden.

Misschien heb je eerst meer mogelijkheden nodig.

Welke vanzelfsprekendheid in jouw leven zou je vandaag eens helemaal anders kunnen bekijken?